บทคัดย่อภาษาไทย

ชื่อผู้จัดทำ : นักศึกษาสถาบันพระปกเกล้า หลักสูตรประกาศนียบัตรธรรมาภิบาลสําหรับ ผู้บริหารสถานศึกษา สพฐ. (โรงเรียนสุจริต) รุ่นที่ 9 กลุ่มที่ 5 ชื่อหัวข้อเอกสาร : ธรรมาภิบาลการจัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนของ สถานศึกษาสังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาในจังหวัดนครราชสีมา อาจารย์ที่ปรึกษา : รองศาสตราจารย์ ดร.สุพิณ เกชาคุปต์ อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม (ถ้ามี) : การวิจัยธรรมาภิบาลการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนของสถานศึกษา สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาในจังหวัดนครราชสีมา มีวัตถุประสงค์ 1.เพื่อศึกษาสถานการณ์ และสภาพปัญหาการจัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนในสถานศึกษา 2. เพื่อวิเคราะห์ สาเหตุของปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน 3. เพื่อหาแนวทางการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนที่มีคุณภาพเหมาะสมกับการเรียนการสอน กลุ่มตัวอย่างในการ วิจัยประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษา ครูและบุคลากรทางการศึกษา ตําแหน่งหัวหน้างาน บริหารงานงบประมาณ สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาในจังหวัดนครราชสีมา จํานวน 604 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบไปด้วย แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล สถิติพื้นฐาน ค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ผลการวิจัย 1. สถานการณ์และสภาพปัญหา ธรรมาภิบาลการจัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์การเรียน การสอนของสถานศึกษา สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาในจังหวัดนครราชสีมาโดยรวมมีสภาพ การปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.55) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ทุกด้านมีระดับการปฏิบัติอยู่ ในระดับมากที่สุด ยกเว้นด้านนิติธรรม อยู่ในระดับมาก โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านหลักความ รับผิดชอบ มีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.62) รองลงมา คือ ด้านหลักความมีส่วนร่วม มีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.59) ด้านหลักความโปร่งใส มีสภาพการปฏิบัติอยู่ใน ระดับมากที่สุด (x ̅ =4.57) ด้านหลักคุณธรรม มีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.56) ด้านหลักความคุ้มค่า โดยรวมมีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.55) และด้านที่มีค่าเฉลี่ย ต่ำสุด คือ ด้านหลักนิติธรรม มีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก (x ̅ =4.43) โดยสรุปเป็นรายด้านดังนี้ 1.1 ด้านหลักนิติธรรม โดยรวมมีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก (x ̅ =4.43) เมื่อพิจารณา รายข้อ พบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ข้อ 2. ผู้บริหารสถานศึกษาปฏิบัติตามระเบียบและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน โดยเคร่งครัดและตรงไปตรงมา (x ̅ =4.65) รองลงมา คือ ข้อ 4. การปฏิบัติงานด้านการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์ทางการศึกษา ปัญหาข้อกฎหมายหรือระเบียบที่ล้าสมัยและเปิดโอกาสให้มีการใช้ดุลพินิจมากเกินไป (x ̅ =4.62) และ ข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ข้อ 1. ผู้บริหารสถานศึกษาครูและบุคลากรทางการศึกษามีความรู้เกี่ยวกับ กฎระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน (x ̅ =4.19) 1.2 ด้านหลักคุณธรรม โดยรวมมีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.56) เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ข้อ 6. สถานศึกษามีการปลูกฝังให้ครูและ บุคลากรทางการศึกษาที่รับผิดชอบด้านการจัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน ยึดมั่นใน ค่านิยมและการปฏิบัติงานที่เน้นความถูกต้องและมีคุณธรรมอย่างจริงจังและต่อเนื่อง (x ̅ =4.69) รองลงมา คือ ข้อ 5. ครูและบุคลากรทางการศึกษาที่รับผิดชอบด้านการจัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์ การเรียนการสอนปฏิบัติต่อผู้เข้ารับบริการอย่างเป็นธรรม (x ̅ =4.61) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ข้อ 7. สถานศึกษามีการยกย่องเชิดชูและสร้างขวัญกําลังใจแก่ครูและบุคลากรทางการศึกษาด้านการ จัดซื้อจัดจ้าง สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน ที่มีคุณธรรมจริยธรรมอันเป็นที่ยอมรับ (x ̅ =4.37) 1.3 ด้านหลักความคุ้มค่า โดยรวมมีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.55) เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ข้อ 10. การดําเนินการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและ อุปกรณ์การเรียนการสอนมีความถูกต้องตาม หลักเกณฑ์ของการกําหนดระเบียบการจัดซื้อจัดจ้าง ของหน่วยงาน และ ข้อ 13. ใช้งบประมาณได้อย่างถูกต้อง คุ้มค่า และเกิดประโยชน์ สูงสุด (x ̅ =4.64) รองลงมา คือ ข้อ 11. การจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน มีประสิทธิภาพในการใช้ ทรัพยากรอย่างประหยัด มีประสิทธิภาพเกิดประโยชน์สูงสุด (x ̅ =4.62) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ข้อ 15. การวิเคราะห์และประมาณการค่าใช้จ่ายตามโครงการ ได้เหมาะสม (x ̅ =4.44) 1.4 ด้านหลักความโปร่งใส โดยรวมมีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.57) เมื่อ พิจารณารายข้อ พบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ข้อ 16. สถานศึกษามีการดําเนินการจัดซื้อจัดจ้าง ด้วยความบริสุทธิ์โปร่งใสตามแผนการจัดซื้อจัดจ้าง (x ̅ =4.72) รองลงมา คือ ข้อ 17. ผู้บริหาร สถานศึกษาครูและบุคลากรทางการศึกษา ในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างปฏิบัติงาน อย่างเปิดเผย สามารถตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน (x ̅ =4.71) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ข้อ 20. มีการแจ้งหรือปิด ประกาศข้อบัญญัติงบประมาณ รายจ่ายประจําปีให้ประชาชนได้ทราบ (x ̅ =4.35) 1.5 ด้านหลักความมีส่วนร่วม โดยรวมมีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.59) เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ข้อ 23. สถานศึกษามีการรับฟังความคิดเห็นของ ชุมชนคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานผู้ปกครองในการจัดทําแผนงานและโครงการ (x ̅ =4.63) รองลงมา คือ ข้อ 24. แผนงานและโครงการต่าง ๆ ของสถานศึกษาในการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและ อุปกรณ์การเรียนการสอนมาจากการร่วมคิดและร่วมตัดสินใจของ (x ̅ =4.57) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ข้อ 25. ในการจัดทําแผนงานและโครงการต่างๆสถานศึกษามีการให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องแก่ชุมชนผู้ปกครองและคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างพอเพียงและรอบด้าน (x ̅ =4.56) 1.6 ด้านหลักความรับผิดชอบ โดยรวมมีสภาพการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุด (x ̅ =4.62) เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ข้อ 28. ผู้บริหารสถานศึกษามีการกําหนดหน้าที่ และความรับผิดชอบของแต่ละบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนอย่างชัดเจน (x ̅ =4.67) รองลงมา คือ ข้อ 27. ผู้บริหารสถานศึกษาแสดงความรับผิดชอบต่อปัญหา หรือข้อผิดพลาดด้านการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงานของผู้บริหารสถานศึกษา ครูและบุคลากรทางการศึกษาที่ทําหน้าที่เกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและ อุปกรณ์การเรียนการสอนอย่างจริงจัง (x ̅ =4.60) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ข้อ 26. ผู้บริหาร สถานศึกษาพยายามกําหนดแผนงานและโครงการการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน ตามความต้องการของครูและบุคลากรทางการศึกษาให้เหมาะสมกับความแตกต่างของนักเรียนรายบุคคล (x ̅ =4.59) 2. วิเคราะห์สาเหตุของปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอน พบว่า 1. ขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้างมีหลายขั้นตอน ส่งผลกระทบกับการสอนของครูผู้รับผิดชอบ 2.ความต้องการ สื่อเพิ่มเพื่อสอดคล้องกับการเรียนรู้ให้ทันกับสถานการณ์ปัจจุบัน 3.มีแหล่งการขายหรือให้บริการน้อย 4. ร้านที่ดําเนินการจัดซื้อจัดจ้างดําเนินการล่าช้าในการส่งอุปกรณ์การเรียน 5. งบประมาณไม่ เพียงพอ 6. สื่อและอุปกรณ์การเรียนไม่ตรงกับความต้องการ 7. สื่อและอุปกรณ์การเรียนมีราคา ค่อนข้างแพง เมื่อเปรียบเทียบกับงบประมาณที่ได้รับ 8. บุคลากรยังไม่มีความรู้ความเข้าใจในขั้นตอน การจัดซื้อจัดจ้าง ความไม่เข้าใจในระเบียบกฎหมายที่เกี่ยวข้อง 9. บุคลากรยังขาดความรู้ในเรื่องคุณลักษณะของสื่อ/อุปกรณ์การเรียนการสอน และไม่สามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลด้านนี้ได้เท่าที่ควร 3. แนวทางการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนที่มีคุณภาพ เหมาะสมกับ การเรียนการสอน ดังนี้ ด้านหลักนิติธรรม ต้องจัดหาบุคลากรที่มีความรู้เฉพาะทางมาปฏิบัติหน้าที่ การสร้างความรู้ความเข้าใจของผู้รับผิดชอบและคณะทํางาน ผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา จะต้องยึดกฎมาย ระเบียบ ข้อบังคับที่เกี่ยวของเพื่อเป็น แนวทางในการดําเนินงาน ด้านหลัก คุณธรรม ผู้บริหารต้องสร้างความเข้าใจให้กับคุลากรในองค์กรให้มีความเท่าเทียมกัน เสมอภาค และ ยุติธรรม เกิดความรักความสามัคคี นําสู่เป้าหมายร่วมกัน โดยมีแนวทางการพัฒนา ผู้บริหารจะต้อง เริ่มที่คุณธรรม ในตัวเราเองก่อน คือต้องทําให้ผู้ใต้บังคับบัญชาเห็นเป็นตัวอย่าง ที่ดีและสามรถสอนให้ ผู้ใต้บังคับบัญชา ปฏิบัติตามได้ นอกจานี้ในการบริหารงานต้องมีความเมตตา ปรารถนาให้ครูและ บุคลากรมีความสุขในการทํางาน มีความกรุณา ส่งเสริมให้ครู บุคลากรประสบความสําเร็จในการ ทํางาน ด้านหลักความคุ้มค่า ควรมีการสนับสนุน งบประมาณ ครุภัณฑ์ สื่อการสอนที่ทันสมัย ผู้บริหารสถานศึกษาต้องใช้หลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ในการบริหารทรัพยากรของ สถานศึกษาอย่างคุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด ต้องสร้างความตระหนักและมีการรณรงค์ให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และเกิดประโยชน์สูงสุด ใช้หลักการตัดซื้อจัดจ้างโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน อย่างแท้จริง และมีแห่งจัดซื้อ จัดจ้างหลากหลายสถานที่ ที่คัดเลือกสื่ออุปกรณ์ได้หลากหลาย คุ้มค่า เหมาะสมตรงตามความต้องการของคุณครูและนักเรียน พร้อมทั้งตรวจสอบคุณภาพของสื่ออุปกรณ์ และจัดซื้อตามระเบียบข้อบังคับที่ถูกต้องโปร่งใสตรวจสอบได้ ด้านหลักความโปร่งใส พัฒนาผู้บริหาร ครู และบุคลากรให้มีความความรู้ ความเข้าใจ ในเรื่องการจัดซื้อจัดจ้าง ตาม พรบ.การจัดซื้อจัดจ้าง และการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 เพื่อให้เกิดความโปร่งใสในการบริหารสถานศึกษา โดยเฉพาะ เรื่องการจัดซื้อจัดจ้าง ต้องยึดหลักกฎหมาย ตาม พรบ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 บริหารจัดการงบประมาณด้วยรูปแบบของคณะกรรมการ มี คําสั่งเกี่ยวกับการปฏิบัติงาน ใช้กระบวนการวงจร PDCA โดยเฉพาะในเรื่องของผลประโยชน์ส่วนรวม ผู้บริหารต้องไม่ตัดสินใจด้วย ความรู้สึกส่วนตัวต้องใช้การตัดสินใจของคณะกรรมการ นอกจากนี้ ต้องสร้าง ระบบการบริหารงาน ให้พร้อมที่จะรับการตรวจสอบและมีการสืบค้นข้อมูลข่าวสารที่ทันสมัย ด้านหลักความมีส่วนร่วม ผู้บริหารสถานศึกษาต้องเปิด โอกาสให้ครูและบุคลากรและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ให้มีส่วนร่วมรับรู้และ ร่วมเสนอข้อคิดเห็นต่าง ๆ ในรูแบบ ของคณะกรรมการดําเนินงาน ตลอดจนคณะกรรมการบริหาร สถานศึกษา นักเรียน เขามาร่วมในการการจัดซื้อจัดจ้างของสถานศึกษา กรณีการจัดซื้อจัดจ้างสื่อและ อุปกรณ์การเรียนการสอนด้านหลักความรับผิดชอบ ผู้บริหารสถานศึกษาต้องสร้าง ความตระหนักถึงความรับผิดชอบ ร่วมรับผิดชอบในผลของการจัดการศึกษาซึ่งผลผลิตคือผู้เรียนเป็นสําคัญ ผู้บริหารที่ดีต้อง สร้างความเข้าใจในการปฏิบัติหน้าที่ความรับผิดชอบของผู้ใต้บังคับบัญชา ต้องพยายาม ประชุมชี้แจง ให้ทราบถึงภาระหน้าที่ ผู้บริหารต้องปลูกฟังความสํานึกในความรับผิดชอบ ต่อหน้าที่ของ ผู้ใต้บังคับบัญชา สร้างแรงกระตุ้นเตือนให้มีความมุ่งมั่นตั้งใจ ปรับทัศนคติที่ดีต่อการทํางานของครู และ บุคลากร